الشيخ أبو الفتوح الرازي

27

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

گفتند : روايت كردند ما را كه - رسول صلَّى اللَّه عليه و آله - اين آيت بخواند ، گفت : اين آيات امّت مراست كه ايشان به حق گيرند و به حق دهند و به حق حكم كنند ، و از پيش شما قومى بوده‌اند چنين . آنگه اين آيت برخواند : وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِه يَعْدِلُونَ ( 1 ) . ربيع انس گفت ، رسول - عليه السّلام - اين آيت برخواند و گفت : از امّت من قومى باشند بر حق ثبات كرده و ايستاده باشند تا آنگه كه عيسى مريم » فرود آيد . و رسول - عليه السّلام - گفت : لا يزال طائفة من امّتى على الحقّ ظاهرين حتّى يأتى امر اللَّه لا يضرّهم من خذلهم و لا من خالفهم ، گفت : زايل نشدند گروهى از امّت من بر حق ايستاده و اظهار كنند تا فرمان خداى آيد و ايشان را زيان ندارد خذلان خاذلى يا خلاف مخالفى . عطا گفت : مهاجر و انصارند ، و آنان كه به احسان اتباع ايشاناند . و در تفسير اهل البيت - عليهم السّلام - آمد كه : آيت مخصوص است به ائمّه معصوم - عليهم السّلام - براى آن كه اين صفات به ايشان لايق است . * ( يَهْدُونَ بِالْحَقِّ ) * [ هدايت كنند به حق ، و چون قديم تعالى اطلاق فرمود هدايت به حق ] ( 3 ) حمل كردن بر كسانى كه مأمون الجانب باشند و مقطوع على عصمتهم اوليتر باشد . آنگه گفت : * ( وَبِه يَعْدِلُونَ ) * و عدل كنند در احكام [ به حق ] ( 4 ) و مانند اين آيت ، قوله : وَجَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا . . . ( 5 ) ، و استدلال به اين آيت نزديك اجماع اهل هر عصرى حجّت است جز چنين نرود كه گويند : هيچ عصرى خالى نباشد از شخصى كه قول او حجّت بود در دين ، و امّا از اين قاعده گذشته در آيت دليل نيست بر اين براى آن كه خداى تعالى گفت : از خلقان ما گروهى هستند كه به حق راه نمايند و به آن عدل كنند ، و اين دليل نكند بر آن كه بايد كه در هر عصرى باشند ، چه اگر در يك عصر باشند فايده آيت حاصل بود جز بر آن طريقه كه گويند به ادلَّه عقل و سمع درست شده است كه هيچ عصرى خالى نباشد از حجّتى از حجّتان خداى ( 6 ) . حق تعالى پس از اين گفت : آنان كه به آيات من تكذيب كنند و دروغ دارند

--> ( 1 ) . سوره اعراف ( 7 ) آيهء 159 . ( 2 ) . مج : عيسى بن مريم . ( 4 - 3 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد . ( 5 ) . سوره انبيا ( 21 ) آيهء 73 . ( 6 ) . آو ، بم ، آن : حق .